Friendship, mutual support networks, and youth activism
Solidarity responses to discrimination
DOI:
https://doi.org/10.17561/rae.v24.8477Keywords:
Friendship, Support networks, Trans youth, Activism, DiscriminationAbstract
This article explores some of the responses that, during childhood and youth, are being implemented to confront stigmatization and transphobic violence, particularly in school contexts, although not exclusively limited to them. To do this, we utilize the voices of girls, boys, and young people who identify (or are identified by their environments) as trans and who have deployed tactics and strategies at different levels with the aim of protecting themselves from environmental hostility and even questioning it, transforming it in an organized manner. The narratives presented stem from socio-anthropological research conducted in Spain over the last decade and give rise to an analysis focusing on the following questions: firstly, the role of friendship and informal support alliances that are mutually woven in schools; secondly, the experiences of visibility and in-person activism; thirdly, the virtual communities of young trans individuals. Through these narratives, we observe the significant role of support networks and communities in the processes of resilience and coping with discrimination. The article concludes by raising some questions and challenges posed by these realities.
Downloads
References
Araneta, A. (2013). Transfronteras: Un nuevo activismo mundial por la despatologización trans. En Moreno, O. y L. Puche (Eds.) Transexualidad, adolescencias y educación. Miradas multidisciplinares. Madrid: Egales.
Baril, A. (2013). La normativité corporelle sous le bistouri; (re)penser l’intersectionnalité et les solidarités entre les étu-des féministes, trans et sur le handicap à travers la transsexualité et la transcapacité. Tesis doctoral. Universi-dad de Ottawa.
Benítez, E. (coord.) (2016). Ciberbullying LGBT-fóbico. Nuevas formas de intolerancia. Madrid: COGAM.
Borneman, J. (1997). Caring and being cared for: displacing marriage, kinship, gender and Sexuality. International Social Science Journal, vol. 49 (154): 573-584. https: //doi.org/10.1111/j.1468-2451.1997.tb00046.x
Christensen, P. y Prout, A. (2002) Working with Ethical Symmetry in Social Research withChildren, Childhood, nº 9(4): 477-497. https: //doi.org/10.1177/0907568202009004007
Coleman, J. C. y L. B. Hendry (2003). Psicología de la adolescencia, Madrid: Morata.
Coll Planas, G., Bustamante, G. y Missé, M. (2009). Transitant per les fronteres del gènere: Estratègies, trajectòries i aportacions de joves trans, lesbianes i gais. Barcelona: Secretaria d'Infància, Adolescència i Joventut, Generali-tat de Catalunya.
Connell, R. (2012). Transsexual women and Feminist Thought: Toward New Understandings and New Politics. Signs, vol. 37 nº 4: 857-881. https: //doi.org/10.1086/664478
Connell, R.W. y James W. Messerschmidt (2005). Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept. Gender and So-ciety, nº 19: 829-859. https: //doi.org/10.1177/0891243205278639
Cornell, D. (2001). En el corazón de la libertad. Feminismo, sexo e igualdad. Madrid: Cátedra.
Cucó, J. (1995). La amistad. Perspectiva antropológica, Barcelona: Icaria.
De Certeau, M. (2000 [1980]). La invención de lo cotidiano. I Artes de Hacer, México D.F: Universidad Iberoamerica-na.
Del Olmo, M. (2003). La construcción de la confianza en el trabajo de campo. Los límites de la entrevista dirigida. Revista de Dialectología y Tradiciones Populares, LVIII (1): 191-220. https: //doi.org/10.3989/rdtp.2003.v58.i1.168
Devís-Devís, J.; Pereira-García, S.; Valencia-Peris, A.; Fuentes-Miguel, J.; López-Cañada, E. y Pérez-Samaniego, V. (2016). Harassment Patterns and Risk Profile in Spanish Trans Persons. Journal of Homosexuality. https: //doi.org/10.1080/00918369.2016.1179027
Elipe, P., Muñoz, O. y Del Rey, R. (2018). Homophobic Bullying and Cyberbullying: Study of a Silenced Problem. Jour-nal of Homosexuality, 65 (5), 672-686. https: //doi.org/10.1080/00918369.2017.1333809
Espinosa-Espínola, M. (2010). “Mi banda, mi hogar”. Resignificando la infancia a partir de los niños y niñas de la calle de la Ciudad de México, Granada: Editorial de la Universidad de Granada.
Esteban, M. L. (2017). Los cuidados, un concepto central en la teoría feminista: aportaciones, riesgos y diálogos con la antropología. QuAderns-e nº 22(2): 33-48.
FRA (European Union Agency for the Fundamental Rights) (2014). “Ser trans en la Unión Europea: análisis comparati-vo de los datos de la encuesta sobre LGBT en la UE”, https: //fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2015-being-trans-eu-comparative-summary_es.pdf
Herdt, G. (Ed.) (1994). Third Sex, Third Gender. Beyond Sexual Dimorphism in Culture and History. Nueva York: Zone Books.
Hernández-Melián, A. (2023). Análisis y clasificación de las políticas de empleo para personas trans en España: marco europeo y regulación autonómica. OBETS. Revista de Ciencias Sociales, 18(1): 115-132. https: //doi.org/10.14198/obets.22770
Jociles, M. I. (2011). Resistiéndose ante el conocimiento experto: monoparentalidad adoptiva y tácticas para legitimar la solidaridad como motivación para adoptar. En Díaz Viana, L., Fernández Álvarez, Ó. y Tomé Martín, P. (Coords.), Lugares, tiempos, memorias. La antropología ibérica en el siglo XXI. León: Universidad de León. CD adjunto al libro de Actas.
Jociles, M. I.; Franzé, A. y Poveda, D. (2011) Etnografías de la infancia y de la adolescencia. Madrid: Catarata.
Juliano, D. (2017). Tomar la palabra. Mujeres, discursos y silencios, Barcelona: Bellaterra.
Maquieira, V. (2005). Género, diferencia y desigualdad, en Maquieira, V. y Beltrán, E. (Eds.) Feminismos. Debates teóricos contemporáneos, Madrid: Alianza.
Mathieu, N. C. (2005 [1989]). “¿Identidad sexual/sexuada/ de sexo? Tres modos de conceptualización de la relación entre sexo y género”, en Curiel, O. y Falquet, J. (Eds) El patriarcado al desnudo. Tres feministas materialistas: Colette Guillaumin, Paola Tabet, Nicole Claude Mathieu, Buenos Aires: Brecha lésbica.
Missé, M. (2018). A la conquista del cuerpo equivocado. Madrid: Egales.
Missé, M. y Parra, N. (2022). Adolescencias trans. Acompañar la exploración del género en tiempos de incertidumbre, Barcelona: Ajuntament de Barcelona. https: //ajuntament.barcelona.cat/lgtbi/sites/default/files/documentacio/informe_adolescencia_trans_esp_web.pdf
Ortega, E.; Romero, C. e Ibáñez; R. (2014). Discurso activista y estatus médico de lo trans: hacia una reconfiguración de cuidados y diagnósticos, en Pérez Sedeño, E. y Ortega Arjonilla, E. (Eds.) Cartografías del cuerpo. Biopolíti-cas de la ciencia y la tecnología, Madrid: Cátedra.
Pichardo, J. I. (2009). Entender la diversidad familiar. Relaciones homosexuales y nuevos modelos de familia, Barcelo-na: Bellaterra.
Pichardo, J. I. (Coord.) (2015). Abrazar la diversidad: propuestas para una educación libre de acoso homofóbico y transfóbico. Instituto de la Mujer y para la Igualdad de Oportunidades. NIPO: 685-15-024-5.
Pichardo, J. I. y de Stéfano, M. (Eds.) (2015). Diversidad sexual y convivencia: Una oportunidad educativa. Madrid: Universidad Complutense de Madrid.
Pichardo, J. I., Albarracín, D. y Vartabedian, J. (2024). Mi cuerpo, tu proyección. Una aproximación antropológica al aspectismo como sistema de discriminación, en Cornejo, M. y Blázquez, M. (Eds.) Cuerpos y diversidades. Desafíos encarnados, Madrid: La Catarata.
Platero, R. (2010). Estrategias de afrontamiento frente al acoso escolar: una mirada sobre las chicas masculinas, LES Online, vol. 2, nº 2: 35-51.
Platero, R. (L.) (2014). Trans*exualidades. Acompañamiento, factores de salud y recursos educativos, Barcelona: Bellaterra.
Ponferrada, M. (2007). Chicas y poder en la escuela. Identidades académicas, sociales y de género entre jóvenes de la periferia. Tesis doctoral. Barcelona: Universidad Autónoma de Barcelona.
Puche, L. (2015) La disconformidad de sexo-género como fuente de discriminación escolar: variantes de género (transexuales, transgénero, queer) en las aulas, en Pichardo Galán, J. I. y de Stéfano Barbero, M. (Eds.) Diver-sidad sexual y convivencia: Una oportunidad educativa. Madrid: Universidad Complutense de Madrid.
Puche, L. (2018). Infancias y juventudes trans. Una aproximación desde la Antropología Social. Tesis doctoral. Madrid: Universidad Autónoma de Madrid.
Ramos, J. (2023) La salud reproductiva de las personas Trans en Madrid: del requisito de esterilización al paradigma de los derechos. Tesis doctoral. Universidad Complutense de Madrid.
Raun, T. (2014). Video blogging as a vehicle of transformation: Exploring the intersection between trans identity and information technology. International Journal of Cultural Studies 201X, Vol. XX(X): 1-14. https: //doi.org/10.1177/1367877913513696
Raun, T. (2015). Archiving the Wonders of Testosterone via YouTube. TSQ: Transgender Studies Quarterly, vol. 2, nº 4: 701-709. https: //doi.org/10.1215/23289252-3151646
Richard, G. y Chamberland, L. (2014). Violences homophobes, violences transphobes, en Espineira, K, Maud-Yeuse, T. y Alessandrin, A. (Eds.), Tableau noir: Les transidentités et l’école. Paris: L’Harmattan.
Rubin, G. (1986 [1975]). El tráfico de mujeres: notas sobre la “economía política” del sexo, Nueva Antropología, VIII(30).
Sahlins, M. (2010). What Kinship Is (part one). Journal of the Royal Anthropological Institute, nº 17: 2-19. https: //doi.org/10.1111/j.1467-9655.2010.01666.x
Saleiro, S. P. y Puche, L. (2022). Diversidade de género e educação inclusiva: resistências, inovações e desafios em Portugal e Espanha, en Investigação e prática. Abordagens interdisciplinares da saúde e bem-estar das pessoas LGBTI+, Oporto: Associação Plano I, Comissão para a Cidadania e a Igualdade de Género de Portugal.
Serrano, J. (2007). Whipping Girl. A Transsexual Woman on Sexism and the Scapegoating of Femininity, Berkeley: Seal Press.
Soley-Beltran, P. (2009). Transexualidad y la matriz heterosexual. Un estudio crítico de Judith Butler, Barcelona: Bella-terra.
Stone, S. (2006). The Empire Strikes Back: A Posttranssexual Manifesto [1991], en Stryker, S. y Whittle, S. (Eds.) The Transgender Studies Reader, Nueva York: Routledge, pp. 221-236.
Stryker, S. (2008). Transgender History. Berkeley: Seal Press. https: //doi.org/10.1215/01636545-2007-026
Travers, A. (2014). Transformative Gender Justice as a Framework for Normalizing Gender Variance among Chil-dren and Youth, en Meyer, E. J. y Pullen Sansfaçon, A. (Eds.) Supporting Transgender & Gender Creative Youth. Schools, Families and Communities in Action, Nueva York: Peter Lang.
Weeks, J.; Heaphy, B. y Donovan, C. (2001). Same Sex Intimacies. Families of Choice and Other Life Experiments, Londres: Routledge.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2024 Luis Puche Cabezas

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Responsabilidad de los autores: son responsables por las ideas y datos empíricos de los manuscritos, por la fidelidad de la información, por la corrección de las citas, por los derechos para publicar cualquier material incluido en el texto y por la presentación del manuscrito en el formato requerido por la Revista de Antropología Experimental. Un manuscrito enviado a la Revista de Antropología Experimental no debe estar publicado ni haber sido presentado en la misma forma a otro medio de publicación. Así, mismo, los autores reconocen que conocen y están de acuerdos con estas PAUTAS EDITORIALES Y FORMALES. La dirección de la Revista de Antropología Experimental está permanentemente abierta para aclarar cualquiera de los contenidos aquí citados u de cualquier otra índole que surjan en el proceso de publicación de los manuscritos.